Harput Kenti
M.Ö.2000 yıllarında, Anadolu’ya yerleşen Huriler, Harput’ un sakinleridir. Bölge daha sonra Hitit hakimiyeti altına girmiştir.M.Ö.9. yüzyıldan itibaren Doğu Anadolu’ da devlet kuran Urartu’lar uzun süre hüküm sürmüştür. Harput, M.S.1. yüzyıldan 3. yüzyıla kadar zaman zaman Romalı’ların siyasi ve askeri etkisi altına girmiştir.
3. yüzyılda ise İmparator Dioclatianus zamanından itibaren tamamen Roma İmparatorluğu’na bağlanmıştır. 7. yüzyılın ortalarında Bizans hakimiyetine giren Harput, 7. yüzyılın sonunda Hz. Ömer zamanında Suriye ve Irak’ı ele geçiren Araplar tarafından yönetilmiştir. 10. yüzyılda İkinci kez Bizans hakimiyetine girip bu hakimiyeti 11. yüzyılın sonuna kadar devam ettirmiştir.
Bizans tarihinde Harpote olarak adlandırılmaktadır.1085 yılında Selçuklular devrinde Türklerin eline geçen Harput’un ilk Türk hakimi Çubuk Bey olduğu için Çubukoğulları devri olarak anılmış ve Selçuklu Sultanı’na bağlanmıştır. Daha sonrada Artukoğulları devrinde büyük bir şehir haline gelmiş, bu devir 1234 yılına kadar sürmüştür. Sonraki dönemlerde İlhanlılar’ın Dulkadiroğulları’nın ve Akkoyunlular’ın idaresine girmiştir.
1516 yılında Osmanlı idaresine geçen Harput’un sınır ili olmaktan çıkması ve ana yollara sapa kalması yüzünden İkinci Mahmut zamanında (1834) doğu illerinin ıslahatı ve devlet idaresinin etkili olması için bugünkü Elazığ şehrinin olduğu bölgeye hastane, kışla ve cephane binaları yapılmıştır. O tarihten sonra da yeni kurulan şehir önce eyalet, sonrada vilayet merkezi olmuştur.
Yeni şehre, Sultan Abdul Aziz döneminde (1867) Mamura-ül Aziz adı verilmiş, halk arasında da “Elaziz” olarak söylenegelmiştir. Atatürk 1937 yılında bu şehre geldiğinde “Azık ili” anlamına gelen ELAZİK adını koymuş ve sonradan ELAZIĞ’a dönüşmüştür. Elazığ’ın 5 km yukarısında bulunan Antik Harput kenti, tarihi kalesi ve yapılarıyla açık müze olarak yaşamaya devam etmektedir.
|